Foto: Gert Perdon

Gedenkstenen voor Joodse slachtoffers; vierde legging op 31 maart

Apeldoorn - Zolang hij zich kan herinneren, is Roeland Oudejans uit Apeldoorn gefascineerd door de Tweede Wereldoorlog. Betrokken bij het leed dat Joden is aangedaan, bezocht hij gedenksteenleggingen in Amersfoort, Hilversum en Zwolle. Omdat deze manier van herdenken in Apeldoorn nog niet bestond, besloot Oudejans de werkgroep Gedenkstenen Joods Apeldoorn op te richten. Zondag 31 maart leggen leden en betrokkenen voor de vierde keer een aantal gedenkstenen.

Door Bert Nijenhuis

Kiezen we voor één groot monument of een meer persoonlijke manier van herdenken? Dat was de vraag toen Oudejans zijn plannen voorlegde aan de gemeente Apeldoorn. "Daar waren ze net met vergelijkbare plannen bezig. Op een joods monument in Utrecht waren destijds namen verkeerd gespeld. Een reden om niet voor één monument, maar voor meerdere gedenkstenen te kiezen."

Hoeveel dat er zouden worden, moest worden bepaald aan de hand van archiefstukken. "Er was een lijst met zevenhonderd namen", vervolgt Oudejans. "Daarop stonden echter ook mensen die destijds bij de joodse psychiatrische inrichting het Apeldoornsche Bosch werkten, maar veelal uit Amsterdam kwamen. Uiteindelijk kwamen we tot een lijst met ruim vierhonderd namen van Apeldoornse Joden, die zijn weggevoerd naar de vernietigingskampen. Het gaat daarbij om zo'n honderdveertig adressen, die we geselecteerd hebben op buurten."

Op 26 augustus van vorig jaar plaatste de werkgroep op zeven adressen in de binnenstad de eerste 25 gedenkstenen, met daarin gegraveerd de naam, leeftijd, datum- en plaats van overlijden. De tweede en derde steenlegging volgden in oktober. Oudejans: "Behalve ter nagedachtenis aan de slachtoffers zijn steenleggings-ceremonies ook bedoeld voor de nabestaanden. Die proberen we er ook altijd bij te betrekken. Daar gaat veel tijd in zitten, want familieleden wonen soms in landen als Polen of Israël. Meestal komen ze graag naar Apeldoorn voor de ceremonies, want ze hebben het gevoel dat er eindelijk naar hun omgekomen familielid wordt omgekeken."

Voor het dekken van de kosten is de werkgroep afhankelijk van donaties. "We zoeken nog naar subsidiemogelijkheden en willen ook kerken en bedrijven gaan benaderen. Familieleden zijn vrij in het doen van een bijdrage. We willen ze niet het gevoel geven dat er geen steen wordt gelegd als zij geen bijdrage doen. We gaan met scholen overleggen of leerlingen de zorg voor de stenen op zich willen nemen." Tot logistieke of materiële problemen heeft een steenlegging nog niet geleid. "Een professionele stratenmaker helpt ons. Soms stuiten we op nieuwe woonwijken, maar dan leggen we de steen zo nauwkeurig mogelijk op de plek van het oude adres." Zondag 31 maart heeft de vierde steenlegging plaats in en rondom de Canadalaan en Deventerstraat. Voor het volledige programma en meer info:

gedenkstenen-apeldoorn.nl

Meer berichten