<p>Koster Teun houdt het binnenkort voor gezien. &quot;Voor een zwart gat ben ik niet bang. Ik heb kinderen, kleinkinderen en een caravan.&quot; (foto Gert Perdon)&nbsp;</p>

Koster Teun houdt het binnenkort voor gezien. "Voor een zwart gat ben ik niet bang. Ik heb kinderen, kleinkinderen en een caravan." (foto Gert Perdon) 

(Foto: )

Koster Teun verlaat Grote Kerk

Apeldoorn - Op 23-jarige leeftijd vormde Teun van Twist (64) met zijn vrouw het jongste kostersechtpaar van Nederland. Het kostersambt bracht hem via Rozenburg en Almelo naar de Grote Kerk in Apeldoorn. Daar bestiert hij alweer 22 jaar de dagelijkse gang van zaken. Tot 1 november, want dan gaat de enige overgebleven protestantse koster in de gemeente na ruim 42 jaar met pensioen. “Ik kijk terug op een geweldige tijd, maar verheug me ook op de toekomst. Eindelijk kan ik eens een kerstfeest als bezoeker gaan bijwonen.”

Door Bert Nijenhuis

Geboren in het Zuid-Hollandse Hendrik-Ido-Ambacht was Van Twist al vroeg actief voor de kerk. “Mijn vader was jeugdouderling en zocht jongeren om de clubs aan te sturen. Daar ben ik rond mijn dertiende mee begonnen. Later ging ik werken in een elektrotechnische fabriek. Toen dat door een reorganisatie ophield, besloten mijn vrouw en ik ons volledig op het kerkwerk te gaan richten.” In 1979 begon het echtpaar als koster-beheerders van een gereformeerde kerk in Rozenburg. “Daar hadden we soms wel drie trouwerijen per week. Stapelgek werd ik van steeds weer de Vogeltjesdans. In het westen wordt om middernacht geen oprotkoffie geschonken. Daardoor lagen we soms pas om vier uur ’s nachts in bed. Als twintiger hou je dat nog wel vol, maar na zes jaar was het mooi geweest.”

Meer regelmaat vond de familie Van Twist in het kosterschap bij de gereformeerde kerk van Almelo. “Daar was het werk vooral gericht op het verhuren van de zalen in het verenigingsgebouw. Ik was graag in Twente gebleven, want het is er prachtig. Door het Samen op Weg-proces hield onze functie echter op te bestaan. Omdat we nog geregeld familie in het westen bezochten, zijn we op zoek gegaan naar een centralere plek in het land. De derde keer solliciteren in Apeldoorn was raak. Mijn vrouw en ik werden gekozen uit 65 echtparen die het kostersambt ambieerden. Vooraf was ik gewaarschuwd voor de ‘vele Apeldoornse koninkrijkjes’ en als koster ben je sowieso vaak een speelbal van het bestuur. Maar uiteindelijk heb ik slechts één baas en die woont boven.”

‘Uiteindelijk heb ik slechts één baas en die woont boven’

Grote vuurdoop voor Van Twist in Apeldoorn was het kerkelijk huwelijk van prins Maurits en prinses Marilène in 1998. “Daarna wist ik elk knopje te vinden. Al moest ik mijn plaats achter de knoppen die dag afstaan aan een hofdame. Zij gaf mij de opdracht ervoor te zorgen dat er tijdens de dienst niet gefotografeerd zou worden. Wie zag ik vervolgens als eerste met een ‘klik-klak’-camera plaatjes schieten? Prinses Juliana. Een paar dagen eerder had ze me al een tik op de vingers gegeven. Ze was net aan haar heup geopereerd en kwam alvast een kijkje nemen in de kerk. Bij de trap wilde ik haar een arm geven, wat duidelijk niet de bedoeling was! De huwelijksdag was een hoogtepunt. Toeschouwers stonden rijendik langs de Loolaan en na afloop werd er gevochten om de liturgie.”

De paden van de koster en de Oranjes kruisten elkaar vervolgens geregeld. “De familie is zeer toegankelijk. Ik weet nog dat ik koningin Beatrix iets wilde vragen tijdens een kerstfeest in de Koninklijke loge. Ze zei: ‘Alex, ga eens opzij en laat de koster er langs.’” De voormalige vorstin was ook betrokken bij wat Van Twist een absoluut dieptepunt noemt; de aanslag op Koninginnedag 2009. “Ik was druk aan het werk toen het gebeurde. De dominee besloot de kerk open te stellen. Hoewel er normaal gesproken geen kaarsjes worden aangestoken in een protestantse kerk, zijn we naarstig op zoek gegaan naar waxinelichtjes. We zijn tien dagen open gebleven. Ondanks de trieste aanleiding was het mooi om dienstbaar te zijn en iets te kunnen betekenen.”

Afscheidsfeestje

Op het moment zorgt corona voor veel leed. Ook de Grote Kerk wordt geraakt. “Rond Pasen hadden we twaalf keer de Matthäus-Passion gepland. Daar kon een streep door, net als door alle herdenkingen en festiviteiten op 4 en 5 mei. Ingeslagen voedsel en drank kon terug naar de leveranciers. We hadden de draad net weer opgepakt toen de tweede golf toesloeg.” Daardoor krijgt ook Van Twists afscheidsfeest op 25 oktober - tevens zijn 65ste verjaardag - een ingetogen karakter. “Van de vijfhonderd namen op mijn gastenlijstje zijn er dertig overgebleven. Gelukkig kan mijn afscheid ook via een livestream worden gevolgd.”

Ver voor de coronacrisis had de leegloop van kerken al ingezet, een tendens die Van Twist aan het hart gaat. “Dominee Anne van der Meiden voorspelde 35 jaar geleden al dat het geloof zich naar de huiskamer zou verplaatsen. Toen ik in Apeldoorn begon, zaten er zes- tot achthonderd mensen in de kerk. Dat is teruggelopen tot 175 en door corona zijn het er nu nog dertig.” Nadat zijn vrouw het kostersambt enkele jaren geleden al verruilde voor een meer zekere functie bij het Veluws College, houdt ook koster Teun het binnenkort voor gezien. “Voor een zwart gat ben ik niet bang. Ik heb kinderen, kleinkinderen en een caravan. Ik fiets en vis graag. Na veertig jaar dienstwoningen hebben we eindelijk een eigen huis, waar ook genoeg te doen is.”

Gebruikers van de Grote Kerk hoeven zich volgens de scheidende koster geen zorgen te maken, want zijn opvolger staat goed voorbereid in de startblokken. “Sandra Dijkstra loopt nu veertien dagen met me mee en heeft een perfecte achtergrond.” Toch zal zij ook te maken krijgen met de misverstanden die altijd nog bestaan over het werk van een koster. “Vaak wordt gedacht dat alles automatisch gaat. Maar de toiletten worden niet vanzelf schoon. Peuken en mondkapjes verdwijnen niet vanzelf van het plein. Het werk kan best pittig zijn, zeker als verschillende mensen een vinger in de pap willen hebben. Daarom is het zo belangrijk dat je als koster die ene eigenschap bezit: dienstbaar zijn.”

Meer berichten

Het lokale nieuws in uw mailbox ontvangen?

Aanmelden